สำนักวิจัยและพัฒนาข้าว:Bureau of Rice Research and Development

การคาดการณ์การระบาดของเพลี้ยกระโดดหลังขาวในจังหวัดเชียงราย โดยใช้กับดักแสงไฟ PDF พิมพ์ อีเมล

นุจรินทร์ จังขันธ์1) วสันต์ ชัยชนะ1) นวรัตน์ วังคำ1)



Abstract
          The Whitebacked Planthopper (WBPH), Sogatella furcifera (Horvath) has been a major pest in irrigated rice growing areas of Chiang Rai province since 2003. Light trap, an effective tool for monitoring the outbreaks of WBPH was conducted in hot spot areas. A light trap was set in Chiang Rai Rice Research Center while surveying in farmers’ fields in Chiang Rai province were investigated during January 2009 to December 2010. The number of WBPH caught from light trap was counted everyday throughout the year. The results showed that light trap could collect a large number of WBPH. The peak of WBPH in light trap was 9,703 hoppers/trap/month which related to the WBPH outbreak in farmers’ fields.
Keyword : whitebacked planthopper, light trap, forecasting outbreaks, Chiang Rai


บทคัดย่อ
          เพลี้ยกระโดดหลังขาว (Whitebacked Planthopper, Sogatella furcifera (Horvath)) เป็นแมลงศัตรูข้าวที่ทำความเสียหายแก่ผลผลิตข้าวในจังหวัดเชียงรายตั้งแต่ปี 2546 จนถึงปัจจุบัน การติดตามความหนาแน่นของประชากรแมลง เพื่อคาดการณ์การระบาดของแมลงชนิดนี้ในแต่ละพื้นที่และแต่ละฤดูปลูกเป็นสิ่งจำเป็น กับดักแสงไฟเป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการติดตามปริมาณของประชากรเพลี้ยกระโดดหลังขาวในพื้นที่ระบาดรุนแรง การศึกษาความสอดคล้องของจำนวนเพลี้ยกระโดดหลังาวที่ดักจับได้จากกับดักแสงไฟ กับข้อมูลการสำรวจแมลงในนาแต่ละพื้นที่ที่มีการระบาดของแมลงดังกล่าว เพื่อใช้ในการคาดการณ์การระบาดของเพลี้ยกระโดดหลังขาว ดำเนินการตั้งแต่เดือนมกราคม 2552 ถึงเดือนธันวาคม 2553 ณ ศูนย์วิจัยข้าวเชียงราย โดยการเปิดกับดักแสงไฟ เพื่อล่อดักจับแมลงระหว่างเวลา 19.00-21.00 น. ทุกคืนตลอดปี และทำการสำรวจแมลงในนาเกษตรกรในพื้นที่จังหวัดเชียงราย พบว่า เพลี้ยกระโดดหลังขาวจากกับดักแสงไฟมีจำนวนสูงสุดในเดือนเมษายน 2553 โดยจำนวนแมลงที่ดักจับได้ 9,703 ตัว/กับดัก/เดือน ซึ่งสัมพันธ์กับการระบาดของแมลงในนาเกษตรกร
คำสำคัญ : เพลี้ยกระโดดหลังขาว กับดักแสงไฟ การคาดดารณ์การระบาด จังหวัดเชียงราย


1) ศูนย์วิจัยข้าวเชียงราย อ.พาน จ.เชียงราย 57120 โทรศัพท์ 0-5372-1578
Chiang Rai Rice Research Center, Phan, Chiang Rai 57120 Tel. 0-5372-1578



ดาวน์โหลด


 

เตือนภัยศัตรูข้าว

สถานการณ์ศัตรูข้าวในรอบสัปดาห์ 19 - 25 พ.ค.59

ภาคกลาง

เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล พบตัวเต็มวัยที่นับได้จากกับดักแสงไฟในศูนย์วิจัยข้าวและที่ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวรับผิดชอบ ส่วนใหญ่มีปริมาณลดลงจากสัปดาห์ที่ผ่านมา เพลี้ยกระโดดหลังขาว และเพลี้ยจักจั่นปีกลายหยัก มีปริมาณสูงขึ้นเล็กน้อย

โรคไหม้ ค่าความเสี่ยงของสภาพอากาศยังไม่ถึงระดับในการเกิดโรค และไม่มีรายงานการระบาดของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลและโรคไหม้ในแปลงนา
การคาดการณ์ในสัปดาห์หน้า สภาพอากาศโดยกรมอุตุนิยมวิทยา มีฝนฟ้าคะนอง ร้อยละ 40-70 ของพื้นที่ กับมีฝนตกหนักบางแห่ง อุณหภูมิต่ำสุด 24-27 องศาเซลเซียส อุณหภูมิสูงสุด 31-37 องศาเซลเซียส ลมตะวันตกเฉียงใต้ ความเร็ว 15-35 กม. /ชม.

เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล สภาพอากาศไม่เหมาะสมกับการระบาด

โรคไหม้ สภาพอากาศไม่เหมาะสมกับการเกิดโรคเช่นกัน แต่ควรสำรวจและติดตามในพื้นที่ที่มีการปลูกข้าว โดยเฉพาะที่ปลูกแน่นและใส่ปุ๋ยไนโตรเจนสูง

ภาคเหนื

เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล พบตัวเต็มวัยที่นับได้จากกับดักแสงไฟในศูนย์วิจัยข้าวและที่ศูนย์เมล็ดพันธุ์ ข้าวรับผิดชอบ ส่วนใหญ่มีปริมาณลดลงจากสัปดาห์ที่ผ่านมา เพลี้ยจักจั่นปีกลายหยัก มีปริมาณสูงขึ้นเล็กน้อย

โรคไหม้ มีรายงานค่าความเสี่ยงของสภาพอากาศถึงระดับในการเกิดโรคที่ศูนย์วิจัยข้าวสะเมิง ทั้งนี้ไม่มีรายงานการระบาดของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลและโรคไหม้ในแปลงนา
การคาดการณ์ในสัปดาห์หน้า สภาพอากาศโดยกรมอุตุนิยมวิทยา มีฝนฟ้าคะนอง ร้อยละ 40-60 ของพื้นที่ กับมีฝนตกหนักบางแห่ง อุณหภูมิต่ำสุด 23-27 องศาเซลเซียส อุณหภูมิสูงสุด 30-36 องศาเซลเซียส ลมตะวันตกเฉียงใต้ ความเร็ว 15-35 กม. /ชม.

เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล สภาพอากาศค่อนข้างเหมาะสมกับการระบาด

โรคไหม้ มีความเสี่ยงของสภาพอากาศในการเกิดโรคที่ศูนย์วิจัยข้าวสะเมิง จึงควรสำรวจและติดตามในพื้นที่ที่มีการปลูกข้าว โดยเฉพาะที่ปลูกแน่นและใส่ปุ๋ยไนโตรเจนสูง

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล พบตัวเต็มวัยที่นับได้จากกับดักแสงไฟในศูนย์วิจัยข้าวมีปริมาณลดลงจากสัปดาห์ที่ผ่านมา

โรคไหม้ ค่าความเสี่ยงของสภาพอากาศยังไม่ถึงระดับในการเกิดโรค และไม่มีรายงานการระบาดของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลและโรคไหม้ในแปลงนา
การคาดการณ์ในสัปดาห์หน้า สภาพอากาศโดยกรมอุตุนิยมวิทยา มีฝนฟ้าคะนอง ร้อยละ 40-70 ของพื้นที่ กับมีฝนตกหนักบางแห่ง อุณหภูมิต่ำสุด 23-28 องศาเซลเซียส อุณหภูมิสูงสุด 33-37 องศาเซลเซียส ลมตะวันตกเฉียงใต้ ความเร็ว 15-30 กม. /ชม.

เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล สภาพอากาศไม่เหมาะสมกับการระบาด

โรคไหม้ สภาพอากาศไม่เหมาะสมกับการเกิดโรคเช่นกัน แต่ควรสำรวจและติดตามในพื้นที่ที่มีการปลูกข้าว โดยเฉพาะที่ปลูกแน่นและใส่ปุ๋ยไนโตรเจนสูง

ภาคใต้

เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล พบตัวเต็มวัยที่นับได้จากกับดักแสงไฟในศูนย์วิจัยข้าวนครศรีธรรมราชมี ปริมาณสูงขึ้นเล็กน้อยจากสัปดาห์ที่ผ่านมา

โรคไหม้ ค่าความเสี่ยงของสภาพอากาศยังไม่ถึงระดับในการเกิดโรค และไม่มีรายงานการระบาดของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลและโรคไหม้ในแปลงนา
การคาดการณ์ในสัปดาห์หน้า สภาพอากาศโดยกรมอุตุนิยมวิทยา มีฝนฟ้าคะนอง ร้อยละ 60-70 ของพื้นที่ กับมีฝนตกหนักบางแห่ง อุณหภูมิต่ำสุด 23-27 องศาเซลเซียส อุณหภูมิสูงสุด 30-36 องศาเซลเซียส ลมตะวันตกเฉียงใต้ ความเร็ว 15-35 กม. /ชม.

เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล สภาพอากาศค่อนข้างเหมาะสมกับการระบาด

โรคไหม้ สภาพอากาศไม่เหมาะสมกับการเกิดโรค แต่ควรสำรวจและติดตามในแปลงที่ปลูกข้าวพันธุ์พื้นเมืองที่อ่อนแอต่อโรคนี้ โดยเฉพาะในพื้นที่ที่ปลูกข้าวแน่นและใส่ปุ๋ยไนโตรเจนสูง

คำแนะนำ

สภาพอากาศในสัปดาห์หน้าของทุกภาค มีอากาศร้อนไม่เหมาะสมกับการระบาดของเพลี้ยกระโดด สีน้ำตาลและโรคไหม้ ในกรณีของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล ควรสำรวจและติดตามในพื้นที่ที่มีการปลูกข้าว โดยเฉพาะที่ปลูกข้าวพันธุ์อ่อนแอต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล หากพบการระบาดควรปฏิบัติตามคำแนะนำของกรมการข้าว

ในกรณีของโรคไหม้ ควรสำรวจติดตามในแปลงที่มีการปลูกข้าว โดยเฉพาะปลูกพันธุ์อ่อนแอต่อโรคไหม้ เช่น พันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 กข6 และพันธุ์พื้นเมือง หากพบโรคไหม้มีอาการรุนแรงและพื้นที่ใบเสียหายจากการเป็นโรคถึง 5 เปอร์เซ็นต์ ให้ควบคุมด้วยสารป้องกันกำจัดโรคตามคำแนะนำของกรมการข้าว เช่น ไตรไซคลาโซล หรือ คาซูกะมัยซิน หรือ อีดิเฟนฟอส หรือ ไอโซโปรไธโอเลน หรือ คาร์เบนดาซิม ตามอัตราที่ระบุ


รายงาน ณ วันที่ 25 พ.ค. 59