สำนักวิจัยและพัฒนาข้าว:Bureau of Rice Research and Development

การคาดการณ์การระบาดของเพลี้ยกระโดดหลังขาวในจังหวัดเชียงราย โดยใช้กับดักแสงไฟ PDF พิมพ์ อีเมล

นุจรินทร์ จังขันธ์1) วสันต์ ชัยชนะ1) นวรัตน์ วังคำ1)



Abstract
          The Whitebacked Planthopper (WBPH), Sogatella furcifera (Horvath) has been a major pest in irrigated rice growing areas of Chiang Rai province since 2003. Light trap, an effective tool for monitoring the outbreaks of WBPH was conducted in hot spot areas. A light trap was set in Chiang Rai Rice Research Center while surveying in farmers’ fields in Chiang Rai province were investigated during January 2009 to December 2010. The number of WBPH caught from light trap was counted everyday throughout the year. The results showed that light trap could collect a large number of WBPH. The peak of WBPH in light trap was 9,703 hoppers/trap/month which related to the WBPH outbreak in farmers’ fields.
Keyword : whitebacked planthopper, light trap, forecasting outbreaks, Chiang Rai


บทคัดย่อ
          เพลี้ยกระโดดหลังขาว (Whitebacked Planthopper, Sogatella furcifera (Horvath)) เป็นแมลงศัตรูข้าวที่ทำความเสียหายแก่ผลผลิตข้าวในจังหวัดเชียงรายตั้งแต่ปี 2546 จนถึงปัจจุบัน การติดตามความหนาแน่นของประชากรแมลง เพื่อคาดการณ์การระบาดของแมลงชนิดนี้ในแต่ละพื้นที่และแต่ละฤดูปลูกเป็นสิ่งจำเป็น กับดักแสงไฟเป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการติดตามปริมาณของประชากรเพลี้ยกระโดดหลังขาวในพื้นที่ระบาดรุนแรง การศึกษาความสอดคล้องของจำนวนเพลี้ยกระโดดหลังาวที่ดักจับได้จากกับดักแสงไฟ กับข้อมูลการสำรวจแมลงในนาแต่ละพื้นที่ที่มีการระบาดของแมลงดังกล่าว เพื่อใช้ในการคาดการณ์การระบาดของเพลี้ยกระโดดหลังขาว ดำเนินการตั้งแต่เดือนมกราคม 2552 ถึงเดือนธันวาคม 2553 ณ ศูนย์วิจัยข้าวเชียงราย โดยการเปิดกับดักแสงไฟ เพื่อล่อดักจับแมลงระหว่างเวลา 19.00-21.00 น. ทุกคืนตลอดปี และทำการสำรวจแมลงในนาเกษตรกรในพื้นที่จังหวัดเชียงราย พบว่า เพลี้ยกระโดดหลังขาวจากกับดักแสงไฟมีจำนวนสูงสุดในเดือนเมษายน 2553 โดยจำนวนแมลงที่ดักจับได้ 9,703 ตัว/กับดัก/เดือน ซึ่งสัมพันธ์กับการระบาดของแมลงในนาเกษตรกร
คำสำคัญ : เพลี้ยกระโดดหลังขาว กับดักแสงไฟ การคาดดารณ์การระบาด จังหวัดเชียงราย


1) ศูนย์วิจัยข้าวเชียงราย อ.พาน จ.เชียงราย 57120 โทรศัพท์ 0-5372-1578
Chiang Rai Rice Research Center, Phan, Chiang Rai 57120 Tel. 0-5372-1578



ดาวน์โหลด


 

เตือนภัยศัตรูข้าว

สถานการณ์ศัตรูข้าวในรอบสัปดาห์ 14 - 20 ม.ค. 59

ภาคกลาง

เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล พบตัวเต็มวัยที่นับได้จากกับดักแสงไฟในศูนย์วิจัยข้าวและที่ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวรับผิดชอบ ส่วนใหญ่มีปริมาณสูงขึ้นเล็กน้อยจากสัปดาห์ที่ผ่านมา และไม่มีรายงานการระบาดในแปลงนา

โรคไหม้ ไม่มีรายงานความเสี่ยงของสภาพอากาศในการเกิดโรคไหม้ แต่มีรายงานการระบาดในแปลงนาเขต ต.กระทุ่มแพ้ว และ ต.บางแตน อ.บ้านสร้าง จ.ปราจีนบุรี และเขต ต.ศีรษะกระบือ อ.องครักษ์ จ.นครนายก และพบโรคใบจุดสีน้ำตาล ในเขต ต.กระทุ่มแพ้ว อ.บ้านสร้าง จ.ปราจีนบุรี และเขต ต.ศีรษะกระบือ อ.องครักษ์จ.นครนายก

ภาคเหนือ

เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล พบตัวเต็มวัยที่นับได้จากกับดักแสงไฟในศูนย์วิจัยข้าวส่วนใหญ่มีปริมาณสูงขึ้นเล็กน้อยจากสัปดาห์ที่ผ่านมา

โรคไหม้ มีรายงานความเสี่ยงของสภาพอากาศในการเกิดโรคไหม้ที่ศูนย์วิจัยข้าวแพร่ และไม่มีรายงานการระบาดของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลและโรคไหม้ในแปลงนา

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล พบตัวเต็มวัยที่นับได้จากกับดักแสงไฟในศูนย์วิจัยข้าวมีปริมาณสูงขึ้นเล็กน้อยจากสัปดาห์ที่ผ่านมา

โรคไหม้ ไม่มีรายงานความเสี่ยงของสภาพอากาศในการเกิดโรคไหม้ และไม่มีรายงานการระบาดของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลและโรคไหม้ในแปลงนา

ภาคใต้

พลี้ยกระโดดสีน้ำตาล พบตัวเต็มวัยที่นับได้จากกับดักแสงไฟมีปริมาณสูงขึ้นเล็กน้อยจากสัปดาห์ที่ผ่านมา

โรคไหม้ ไม่มีรายงานค่าความเสี่ยงของสภาพอากาศในการเกิดโรคไหม้ และไม่มีรายงานการระบาดของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลและโรคไหม้ในแปลงนา

คำแนะนำ

เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล สภาพอากาศในสัปดาห์หน้า ในภาคใต้และภาคกลาง เหมาะสมและค่อนข้างเหมาะสมกับการระบาดของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล และแมลงศัตรูข้าวที่สำคัญชนิดอื่นๆ เช่น เพลี้ยกระโดดหลังขาว เพลี้ยจักจั่นสีเขียว เพลี้ยจักจั่นปีกลายหยัก และแมลงหล่า ส่วนภาคเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือสภาพอากาศไม่หมาะสมกับการระบาด ควรสำรวจและติดตามในพื้นที่ที่มีการปลูกข้าว หากพบการระบาดควรปฏิบัติตามคำแนะนำของกรมการข้าว

โรคไหม้ สภาพอากาศเย็นกับมีเมฆเป็นส่วนมากในภาคเหนือเหมาะสมกับการเกิดโรค ส่วนภาคกลาง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคใต้ สภาพอากาศค่อนข้างเหมาะสมกับการเกิดโรค ควรสำรวจติดตามในแปลงที่ปลูกข้าวพันธุ์อ่อนแอต่อโรค หากพบโรคไหม้มีอาการรุนแรงและพื้นที่ใบเสียหายจากการเป็นโรคถึง 5 เปอร์เซ็นต์ และพันธุ์ข้าวที่ปลูกเป็นพันธุ์อ่อนแอต่อโรคไหม้ เช่น พันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 กข6 กข15 และพันธุ์พื้นเมือง ให้ควบคุมด้วยสารป้องกันกำจัดโรคตามคำแนะนำของกรมการข้าว เช่น ไตรไซคลาโซล หรือ คาซูกะมัยซิน หรือ อีดิเฟนฟอส หรือ ไอโซโปรไธโอเลน หรือ คาร์เบนดาซิม ตามอัตราที่ระบุ

ดังนั้นจึงควรสำรวจและติดตามสถานการณ์การระบาดของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลและโรคไหม้ ในแปลงนาของทุกภาค โดยเฉพาะโรคไหม้ ทั้งนี้ควรติดตามและสำรวจในแปลงที่ปลูกข้าวแน่น ใส่ปุ๋ยไนโตรเจนสูง และปลูกข้าวพันธุ์อ่อนแอ ได้แก่ พันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 กข6 และ กข15

รายงาน ณ วันที่ 20 ม.ค. 2559


หนังสือแนะนำใหม่